เรื่องควรรู้...ขณะสุนัขตั้งท้อง
น.สพ.ศักดิ์ชัย เรือนเพชร

สัปดาห์ที่ 1

พัฒนาการของลูกสุนัข
•  เกิดการปฏิสนธิระหว่างไข่ (Ovum) ของแม่สุนัขกับตัวอสุจิของพ่อสุนัข
•  ตัวอ่อนระยะเอ็มบริโอ (Embryo) แบ่งตัวเป็น 2 เซล บริเวณท่อนำไข่ (Oviduct)
•  ในระยะนี้ตัวอ่อนมีความทนทานต่อสภาพแวดล้อมภายนอกที่เข้ามากระทบต่อตัวแม่สุนัขได้ไม่มากนัก
•  การเปลี่ยนแปลงของแม่สุนัข
•  ในสุนัขบางตัวอาจพบอาการแปลกๆที่ไม่เคยพบมาก่อนเราเรียกอาการนี้ว่า “ อาการแพ้ท้อง ”
การดูแลแม่สุนัข
•  การให้อาหารแก่แม่สุนัขจะไม่มีการเปลี่ยนแปลง
•  สอบถามสัตวแพทย์เกี่ยวกับสิ่งต่างๆที่ได้ให้แก่แม่สุนัขโดยเฉพาะยาต่างๆ ซึ่งอาจเกิดปัญหาแก่ลูกสุนัขในท้องได้
•  ห้ามใช้ยากำจัดแมลงเช่น ยากำจัดเห็บหรือหมัดในช่วงเวลานี้
•  ห้ามให้วัคซีนเชื้อเป็นแก่แม่สุนัขเด็ดขาด

สัปดาห์ที่ 2 ( วันที่ 8-14)

พัฒนาการของลูกสุนัข
•  ต้นสัปดาห์ ตัวอ่อนระยะเอ็มบริโอจะแบ่งตัวเป็น 4 เซลและช่วงท้ายสัปดาห์พบว่าเอ็มบริโอแบ่งตัวถึง 64 เซล
•  เอ็มบริโอเดินทางเข้ามาสู่มดลูก (uterus) ของแม่สุนัข
•  การเปลี่ยนแปลงของแม่สุนัข
•  อาจพบอาการแพ้ท้องในสุนัขบางตัว
การดูแลแม่สุนัข
•  ดูแลต่อเนื่องจากสัปดาห์แรก

สัปดาห์ที่ 3 ( วันที่ 15-21)

พัฒนาการของลูกสุนัข
•  เกิดการฝังตัวของเอ็มบริโอบริเวณมดลูกของแม่สุนัขในวันที่ 19
•  การเปลี่ยนแปลงของแม่สุนัข
•  ไม่เปลี่ยนแปลงไปจากสัปดาห์ที่ก่อน
การดูแลแม่สุนัข
•  ดูแลต่อเนื่องจากสัปดาห์ที่ 2

สัปดาห์ที่ 4 ( วันที่ 22-28)

พัฒนาการของลูกสุนัข
•  มีการเจริญของตาและไขสันหลัง ตัวอ่อนในระยะนี้เรียกว่า ฟีตัส (Fetus)
•  ลักษณะของตัวอ่อนมองดูคล้ายก้อนอุจจาระ
•  ฟีตัสมีขนาด 5-10 X 14-15 มม .
•  เกิดขบวนการสร้างอวัยวะต่างๆในช่วงนี้หากมีผลกระทบที่มีต่อฟีตัสอาจทำให้เกิดความผิดปกติหรือความพิการได้
•  การเปลี่ยนแปลงของแม่สุนัข
•  อาจพบสิ่งคัดหลั่งสีใสไหลออกมาจากช่องคลอด
•  เต้านมเริ่มมีการพัฒนาขยายใหญ่ขึ้นในระยะนี้
การดูแลแม่สุนัข
•  ตั้งแต่วันที่ 26 ขึ้นไป การคลำบริเวณช่องท้องของแม่สุนัขอาจจะทำนายผลการตั้งท้องว่าตั้งท้องหรือไม่ได้ หรืออาจให้สัตวแพทย์ยืนยันการตั้งท้องโดยใช้วิธีการอัลตร้าซาวด์ (ultrasound)
•  ในระยะนี้ระมัดระวังการกระทบกระแทกอันเนื่องมาจากการกระโดด การวิ่งเป็นระยะทางไกลๆหรือการเล่นที่รุนแรง
•  ควรเพิ่มเนยแข็ง (Cheese) หรือไข่ต้มสุกประมาณ 1/4 ถ้วย ในอาหารแม่สุนัขในแต่ละวัน

สัปดาห์ที่ 5 ( วันที่ 29-35)

พัฒนาการของลูกสุนัข
•  ขบวนการสร้างอวัยวะ (Organogenesis) จะมีการสร้างจนมีอวัยวะครบในช่วงเวลานี้
•  ลักษณะของฟีตัสมองดูคล้ายสุนัขมากขึ้นมีขนาด 18-30 มม .
•  การเปลี่ยนแปลงของแม่สุนัข
•  พบการบวม - ขยายใหญ่บริเวณช่องท้องอย่างเห็นได้ชัด น้ำหนักตัวจะเพิ่มสูงขึ้น
การดูแลแม่สุนัข
•  เพิ่มจำนวนอาหารที่ให้ขึ้นเล็กน้อยและควรเปลี่ยนเป็นอาหารสูตรที่ใช้เลี้ยงลูกสุนัข
•  หากให้อาหารวันละ 1 มื้อ ควรจะเพิ่มมื้อพิเศษให้อีก 1 มื้อ หากให้วันละ 2 มื้อ ควรเพิ่มจำนวนอาหารให้อีกเล็กน้อยในแต่ละมื้อ
•  ในแต่ละวันควรให้วิตามินรวมเสริม

สัปดาห์ที่ 6 ( วันที่ 36-42)

พัฒนาการของลูกสุนัข
•  ระยะนี้จะพบว่าเกิดการสร้างสีบริเวณผิวหนังขึ้น
•  เมื่อใช้หูฟัง (stethoscope) ฟังเสียงหัวใจจะพบเสียงเต้นของหัวใจของฟีตัส
•  การเปลี่ยนแปลงของแม่สุนัข
•  หัวนมมีการขยายใหญ่และมีสีคล้ำขึ้น
•  ช่องท้องมีขนาดใหญ่ต่อเนื่องขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
การดูแลแม่สุนัข
•  เพิ่มเนยแข็งหรือไข่ต้มสุกในอาหารแม่สุนัขทุกวัน
•  เพิ่มจำนวนอาหารให้แก่แม่สุนัขในมื้อพิเศษ
•  ฝึกให้แม่สุนัขอยู่ในบริเวณที่เตรียมไว้สำหรับการคลอด

สัปดาห์ที่ 7 ( วันที่ 43-49)

พัฒนาการของลูกสุนัข
•  การเจริญเติบโตและพัฒนาการจะมีอย่างต่อเนื่อง
•  การเปลี่ยนแปลงของแม่สุนัข
•  ขนบริเวณส่วนท้องจะเริ่มมีการหลุดร่วง
•  แม่สุนัขจะเริ่มมองหาจุดที่จะทำการคลอด
การดูแลแม่สุนัข
•  ในแม่สุนัขบางตัวควรระมัดระวังเรื่องการกระโดด
•  เพิ่มจำนวนอาหารอีกเล็กน้อยให้ทั้ง 2 มื้อ
•  พิจารณาการทำ X-ray เพื่อตรวจดูจำนวนและขนาดของลูกสุนัขในท้อง

สัปดาห์ที่ 8 ( วันที่ 50-57)

พัฒนาการของลูกสุนัข
•  สามารถตรวจพบการเคลื่อนไหวของฟีตัสในขณะที่แม่สุนัขนอนพักได้
•  การเปลี่ยนแปลงของแม่สุนัข
•  เมื่อบีบบริเวณหัวนมอาจพบว่ามีน้ำนมไหลออกมา
การดูแลแม่สุนัข
•  ให้อาหารเพิ่มอีกในระหว่างมื้อปกติ

สัปดาห์ที่ 9 ( วันที่ 58-65)

พัฒนาการของลูกสุนัข
•  การเจริญเติบโตและพัฒนาการจะมีอย่างต่อเนื่อง
•  การเปลี่ยนแปลงของแม่สุนัข
•  พบพฤติกรรมการทำรังของแม่สุนัขให้เห็น
• อุณหภูมิของร่างกายจะอยู่ที่ประมาณ 100.2-100.8 ? F หากอุณหภูมิลดลงไปอยู่ที่ 98-99.4 ? F คาดการณ์ได้ว่าลูกสุนัขจะออกมาภายใน 24 ชั่วโมง
การดูแลแม่สุนัข
•  วัดอุณหภูมิและจดบันทึกวันละ 3 ครั้ง ร่วมกับการดูแลอย่างใกล้ชิด